Çocuklarımız Neden Bu Kadar Çabuk Sıkılıyor?



Çocuklarımız Neden Bu Kadar Çabuk Sıkılıyor?

Günümüz çocuklarý okula duygusal olarak öðrenmeye hazýr olmadan geliyorlar. Modern hayat tarzlarýmýzda buna katký saðlayan çok sayýda faktör bulunuyor. Bildiðimiz gibi beyin esnek ve deðiþkendir. Çevre yoluyla beyni "daha güçlü" ya da "daha zayýf" hale getirebiliriz. Bütün iyi niyetimize raðmen ne yazýk ki çocuklarýmýzýn beyinlerini yanlýþ yöne doðru þekillendiriyoruz. Ýþte bunun sebebi:

1. Teknoloji

Teknolojiyi bir "ücretsiz çocuk bakýcýsý hizmeti" olarak kullanýyoruz ama aslýnda bu hizmetin bir bedeli var. Bu bedel bir adým ileride sizi bekliyor. Bizler bu bedeli çocuklarýmýzýn sinir sistemleri ile, onlarýn dikkatleri ile ve hazzý erteleme becerileri ile ödüyoruz. Sanal gerçeklikle kýyaslandýðýnda günlük hayat sýkýcýdýr. Çocuklar sýnýfa geldiklerinde, ekranlarda görmeye alýþýk olduklarý özel efektlerin ve grafik patlamalarýn bombardmanýna uðramanýn aksine insan seslerine ve uygun dozda görsel uyarýya maruz kalýrlar. Saatler süren sanal gerçekliðin ardýndan bir sýnýfta bilgi edinmeye çalýþmak çocuklarýmýz için giderek artan bir oranda zorlayýcý bir hale geliyor çünkü beyinleri bilgisayar oyunlarýnýn saðladýðý yüksek seviyelerdeki uyarýlmaya alýþýyor. Beyinlerinin daha düþük düzeylerdeki uyarýlmayý alma ve iþleme acizliði, çocuklarý akademik zorluklar karþýsýnda savunmasýz býrakýyor. Teknoloji ayný zamanda duygusal olarak bizi çocuklarýmýzdan ve ailelerimizden de koparýyor. Oysa çocuk beyni için en temel besin ebeveynin duygusal varlýðýdýr. Ne yazýk ki çocuklarýmýzý bu besinden gitgide daha fazla mahrum býrakýyoruz.

2. Çocuklar istedikleri her þeyi, istedikleri andan itibaren alýyor

"Acýktým!" "Bir saniye sonra bir yerde yemek yemek için duracaðým" "Susadým!" "Bak orada bir otomat var." "Sýkýldým!" "Al telefonumu kullan!"  Hazzý erteleme becerisi, hayatta baþarýnýn en temel unsurlarýndan biridir. Çocuklarýmýzý mutlu etmek konusundan tamamen iyi niyetliyiz elbette ancak ne yazýk ki onlarý o anda mutlu etsek de uzun vadede onlarý acýnasý bir hale getiriyoruz. Hazzý ertelemek demek stres altýnda yaþayabilmek ve iþini yapabilmek demektir. Çocuklarýmýz en küçük bir stresle bile baþ etme konusunda gitgide daha az donanýmlý bir hale geliyorlar. Ve bu en sonunda hayatta baþarýlý olmalarýnýn önünde devasa bir engele dönüþüyor.

Hazzý erteleme konusundaki yetersizlik, çocuðun "Hayýr" kelimesini duyduðu andan itibaren sýnýflarda, alýþveriþ merkezlerinde, restoranlarda ve oyuncak maðazalarýnda sýklýkla görülüyor. Çünkü ebeveynler çocuklarýnýn beynine istediði þeyi hemen almayý çoktan öðretmiþ oluyor.

3. Dünyayý çocuklar yönetiyor

"Oðlum sebze sevmez." "Kýzým erken uyumayý sevmez." "Oðlum kahvaltý etmeyi sevmez." "Kýzým oyuncaklarý sevmez, ama iPad'iyle harika oynar" "Kendi kendine giyinmek istemiyor." "Kendi kendine yemek yemek için fazla tembel." Bunlar, ebeveynlerden sürekli duyduðum þeyler. Çocuklar ne zamandan beri onlara nasýl ebeveynlik edeceðimizi bize dikte ediyor? Eðer her þeyi onlara býrakýrsak yapacaklarý tek þey makarna, köfte ve tatlý yemek, televizyon izlemek, tabletle oynamak ve asla uyumamak olacaktýr. Onlar için ÝYÝ olmadýðýný bildiðimiz halde ÝSTEDÝKLERÝNÝ onlara vererek nasýl bir iyilik yapýyor olabiliriz? Uygun beslenme ve iyi bir gece uykusu olmadan çocuklarýmýz okula asabi, kaygýlý ve dikkatsiz bir þekilde gelirler. Buna ek olarak onlara yanlýþ bir mesaj da göndeririz. Ýstedikleri þeyi yapabileceklerini ve istemedikleri þeyi yapmalarýna gerek olmadýðýný öðrenirler. "Yapmak gerekir" fikri hayatlarýnda bulunmaz. Ne yazýk ki hayatta hedeflerimize ulaþmak için gerekli olan þeyleri yapmak zorundayýz ve bunlar her zaman yapmak isteyeceðimiz þeyler olmaz. Örneðin bir öðrenci baþarýlý olmak istiyorsa çok çalýþmasý gerekir. Baþarýlý bir futbol oyuncusu olmak istiyorsa her gün antrenman yapmasý gerekir. Çocuklarýmýz ne istediklerini gayet iyi biliyorlar ancak bu hedefe ulaþmak için yapýlmasý gerekenleri yapmakta çok zorlanýyorlar. Bu da ulaþýlamayan hedeflerle sonuçlanýyor ve çocuklarý hayal kýrýklýðýna uðratýyor.

4. Sonsuz eðlence

Çocuklarýmýz için yapay bir eðlence dünyasý yarattýk. Hiç sýkýcý an yok. Ortalýk sessizleþtiði andan itibaren onlarý tekrar eðlendirmeye koþuyoruz. Çünkü diðer türlü, ebeveynlik görevimizi yerine getirmiyor gibi hissediyoruz. Ýki ayrý dünyada yaþýyoruz. Onlarýn kendi "eðlence" dünyalarý ve bizimde kendi "iþ" dünyamýz var. Neden çocuklar bize mutfakta ya da çamaþýrda yardým etmiyor? Neden oyuncaklarýný toplamýyorlar? Bunlar beyni "can sýkýntýsý" içindeyken bile çalýþabilir olma ve faal olma konusunda eðiten temel monoton iþlerdir. Ayný "kas" okulda "öðretilebilir" olmak için de gereklidir. Okula geldiklerinde el yazýsý zamaný geldiðinde cevaplarý "Ben yapamam. Çok zor. Çok sýkýcý" olur. Neden? Çünkü çalýþabilir "kas" sonsuz eðlenceyle eðitilemez. Ancak çalýþmakla eðitilir.

5. Sýnýrlý sosyal etkileþim

Hepimiz meþgulüz, bu yüzden çocuklarýmýza dijital aletler verir ve onlarý da "meþgul" bir hale getiririz. Çocuklar eskiden dýþarýda oynardý. Yapýlandýrýlmamýþ doðal ortamlarda sosyal becerileri öðrendikleri ve uyguladýklarý yerlerdi buralar. Ne yazýk ki teknoloji dýþarýda geçirilen zamanýn yerini aldý. Ayrýca teknoloji ebeveynleri de çocuklarýyla sosyal etkileþime girmek için daha az müsait durumda býraktý. Çocuklarýmýz çok açýk bir þekilde geri kaldý. Çocuk bakýcýsý aleti, çocuklarýn sosyal becerilerini geliþtirme konusunda donanýmlý deðil. Baþarýlý insanlarýn çoðunun muhteþem sosyal becerileri vardýr. Çünkü bu bir öneceliktir.

Beyin týpký yeniden ve yeniden eðitilebilecek bir kas gibidir. Eðer çocuðunuzun bisiklete binmesini istiyorsanýz ona bisiklete binme becerilerini öðretmelisiniz. Eðer çocuðunuzun bekleyebilen bir insan olmasýný istiyorsanýz ona sabrý öðretmelisiniz. Eðer çocuðunuzun sosyalleþebilir bir insan olmasýný istiyorsanýz ona sosyal becerileri öðretmelisiniz. Ayný þey tüm diðer beceriler için de geçerlidir. Arada hiçbir fark yok!

Çocuðunuzun beynini eðiterek onun hayatýnda bir fark yaratabilirsiniz. Nasýl mý? Ýþte birkaç öneri:

1. Teknolojiyi sýnýrlandýrýn ve duygusal olarak çocuklarýnýzla tekrar bað kurun.

Onlarý çiçeklerle þaþýrtýn, beraber gülün, çantalarýna ya da yastýklarýnýn altýna sevgi dolu bir not býrakýn, bir okul gününde onlarý öðle yemeðine götürüp þaþýrtýn, birlikte dans edin, birlikte yerlerde sürünün, yastýk savaþý yapýn.

Ailece yemek yiyin, kutu oyunu geceleri yapýn, birlikte bisiklete binin, gece elinizde fenerle açýk havada yürüyüþ yapýn.

2. Hazzý erteleme eðitimi verin

Býrakýn beklesinler!!! "Sýkýldým" dedikleri zamanlar olmasýnda hiçbir sorun yok. Bu, yaratýcýlýðýn ilk adýmýdýr.

"Ýstiyorum" ile "Elde ediyorum" arasýndaki zamaný kademe kademe artýrýn.

Arabada ve restoranda teknoloji kullanýmýný engelleyin. Bunun yerine konuþarak ve oyunlar oynayarak beklemelerini saðlayýn.

Sürekli bir þeyler atýþtýrmayý sýnýrlandýrýn.

3. Sýnýr koymaktan korkmayýn. Çocuklar mutlu ve saðlýklý bir þekilde büyümek için sýnýrlara ihtiyaç duyar!!

Yemek saatleriniz, uyku saatleriniz ve teknoloji saatleriniz belli olsun.

Onlar için neyin ÝYÝ olduðunu düþünün, neyi ÝSTEDÝKLERÝNÝ/ÝSTEMEDÝKLERÝNÝ deðil. Hayatlarýnýn ilerleyen zamanlarýnda bunun için size teþekkür edecekler. Ebeveynlik çok zor bir iþ. Onlar için iyi olan þeyleri onlara yaptýrmak için yaratýcý olmanýz gerekir. Çünkü çoðu zaman bu, onlarýn istediðinin tam tersi olacaktýr.

Çocuklarýn kahvaltýya ve besleyici yiyeceklere ihtiyacý vardýr. Ertesi gün okula öðrenmeye hazýr bir þekilde gelmeleri için açýk havada zaman geçirmeleri ve hep ayný saatte uyumalarý gerekir!

Yapmak istemedikleri þeyleri eðlenceli þeylere ve onlarý duygusal olarak uyaran oyunlara dönüþtürün

4. Erken yaþlardan itibaren monoton iþler yapmayý öðretin, çünkü bu gelecekte "çalýþabilir" olmanýn temelidir.

 Çamaþýrlarý katlamak, oyuncaklarý toplamak, kýyafetleri asmak, market alýþveriþi torbalarýný boþaltmak, masayý kurmak, yataðýný yapmak…

Yaratýcý olun. Öncelikle bu iþleri uyarýcý ve eðlenceli bir hale getirin ki beyinleri bunlarý pozitif bir þeyle iliþkilendirsin.

5. Sosyal becerileri öðretin

Onlara sýralarýný beklemeyi, paylaþmayý, kaybetmeyi/kazanmayý, uzlaþmayý, baþkalarýna iltifat etmeyi, "lütfen" ve "teþekkürler" demeyi öðretin.

Bir duyu bütünleme terapisti olarak edindiðim deneyimlerime göre ebeveynler, ebeveynliðe bakýþlarýný deðiþtirdikleri andan itibaren deðiþiyorlar. Çocuklarýnýzýn hayatta baþarýlý olmalarýna yardým etmek için beyinlerini eðitin ve güçlendirin. 

Daha sonra deðil, hemen þimdi!